Hoe Thorn -zónder losgeld- de gestolen kerkschatten terugkreeg

De Limburger
19-04-2020 om 11:30 door Paul Bots

Wat niemand had verwacht, gebeurde in Thorn. Dieven die in maart kerkzilver hadden gestolen meldden zich om losgeld te vragen. De politie keek stiekem mee.

Een reconstructie.
Het is half maart als deken Wim Miltenburg en voorzitter Frans Tonnaer van de Stichting Abdijkerk Thorn een emotionele oproep doen aan dieven die eerder die maand hebben huisgehouden in de abdijkerk. Geef de gestolen alsjeblieft terug ‘aan de gemeenschap waar ze toe behoren en voor wie ze van onschatbare waarde zijn’, schrijven de twee. Een oproep bijna tegen beter weten in. Want het vermoeden is dat de deels zilveren spullen al lang zijn omgesmolten. Het is echter vlak voor pasen als de deken een telefoontje krijgt van iemand die beweert de spullen te hebben. „Ze wilden geld”, vertelt voorzitter Tonnaer die het gesprek met ‘de boeven’ overneemt van de deken. De voorzitter twijfelt geen moment. Hij voelt zich als voorzitter, maar vooral ‘als Thorner jongen’ verantwoordelijk voor de spullen die honderden jaren in het dorp zijn gekoesterd. „Je wil niet dat die onder jouw verantwoordelijkheid verdwijnen.” Voordat de stichting de beurs trekt, moet er wel eerst zekerheid zijn. „Om te bewijzen dat ze de spullen hadden, hebben ze twee gestolen ‘ampullen’ (schenkkannetjes, red.) op een plaats neergelegd waar wij ze konden vinden. Toen wisten we dat we met de juiste mensen contact hadden.”

Spel
In het diepste geheim – zelfs de rest van het bestuur van de stichting die het kerkgebouw beheert wordt niet ingelicht – start Tonnaer de onderhandelingen. „Ik durfde de politie er niet bij te betrekken. Ik was bang dat die boeven de spullen dan zouden vernielen. Maar uiteindelijk benaderde de politie mij vanwege onze aangifte en heeft ze het spel meegespeeld.” Dat ‘spel’ leidt uiteindelijk tot een afspraak ergens in de gemeente Sittard-Geleen afgelopen vrijdag. Namens de Thornse stichting moet daar een geldbedrag – Tonnaer wil geen cijfers noemen – worden overgedragen in ruil voor de gestolen spullen. Tonnaer: „Ik moet eerlijk zeggen: de politie heeft dat heel professioneel aangepakt.” Eén van de twee verdachten wordt meteen in de kraag gevat. Een tweede is later aangehouden.

Kofferbak
Het is zaterdagmorgen als Tonnaer een foto krijgt van de politie: een kofferbak met kerkelijk zilverwerk. Vier kelken uit de achttiende eeuw en een zeventiende-eeuws altaarkruis. „Om te kijken of dit echt onze spullen zijn, want alles is voorlopig in beslag genomen.” Het is het Thornse materiaal, maar sommige zaken zijn wel behoorlijk beschadigd, zo maakt een blik op de foto duidelijk. Een ding valt ook op: het grootste stuk – een monstrans uit 1688 – ontbreekt. „De dieven zeiden mij dat ze alles hadden. Ook die monstrans. Maar ik vrees het ergste. Er zaten een paar diamanten in. Die zijn meer waard dan al de rest van het materiaal, denk ik. Ook een hostieschaaltje ontbreekt.

Beveiliging
Wanneer de kerkschatten weer terugkeren in Thorn, is nog onbekend. Tonnaer verzekert dat ze in elk geval niet meteen tentoongesteld gaan worden. „We willen eerst kritisch kijken naar de beveiliging die eigenlijk toch al heel degelijk was. Tot die tijd gaat het de kluis in.”

Scroll Up